Πέμπτη, 28 Απριλίου 2016

#09 - εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου

9ο μάθημα α μαθήματα 7 και 8 αναφέρονται στα Χριστούγεννα και τα αφήσαμε για αργότερα ...)
"εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου σε ενήλικες" του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών.

όλα τα μαθήματα εντάσσονται στην ετικέτα "μαθήματα Ποντιακής" συνεπώς είναι εύκολο να εντοπισθούν.
 

Τετάρτη, 27 Απριλίου 2016

#06 - εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου

6ο μάθημα
"εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου σε ενήλικες" του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών.
  • όλα τα μαθήματα θα εντάσσονται στην ετικέτα "μαθήματα Ποντιακής" συνεπώς θα είναι εύκολο να εντοπισθούν.

Κυριακή, 24 Απριλίου 2016

#04 & 05 - εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου

4o και 5ο μάθημα
"Εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου σε ενήλικες" του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών.
  • όλα τα μαθήματα θα εντάσσονται στην ετικέτα "μαθήματα Ποντιακής" συνεπώς θα είναι εύκολο να εντοπισθούν.
  • Υπενθυμίζουμε οτι οι σύνδεσμοι για να κάνετε download τα δύο αρχεία βρίσκονται στο 1ο μάθημα.

Πέμπτη, 21 Απριλίου 2016

#03 - εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου

3o μάθημα
"Εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου σε ενήλικες" του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών.
  • όλα τα μαθήματα θα εντάσσονται στην ετικέτα "μαθήματα Ποντιακής" συνεπώς θα είναι εύκολο να εντοπισθούν.


Τετάρτη, 20 Απριλίου 2016

#02 - εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου

2o μάθημα
"Εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου σε ενήλικες" του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών.
  • όλα τα μαθήματα θα εντάσσονται στην ετικέτα "μαθήματα Ποντιακής" συνεπώς θα είναι εύκολο να εντοπισθούν.

Τρίτη, 19 Απριλίου 2016

#01 - εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου

Στο δίκτυο κυκλοφορεί σε δύο αρχεία .pdf ένα πόνημα του Πανελληνίου Συνδέσμου Ποντίων Εκπαιδευτικών. Το έργο αυτό έχει τίτλο "Εγχειρίδιο διδασκαλίας της Ποντιακής διαλέκτου σε ενήλικες". Δύο φορές προσπάθησα να επικοινωνήσω με e-mail με τον πρόεδρο του συνδέσμου, για να ζητήσω την άδεια τους για να αναρτήσω τα μαθήματα.

Επειδή το έντυπο αυτό κυκλοφορεί ελεύθερο στο δίκτυο, ξεκινάμε από σήμερα τις αναρτήσεις των μαθημάτων που περιλαμβάνονται σ' αυτό. Για όποιον ενδιαφέρεται δίνουμε παρακάτω δύο συνδέσμους για να κάνετε download τα αρχεία. Οι σύλλογοι πρέπει να αξιοποιήσουν το βιβλίο αυτό δημιουργώντας τάξεις εκμάθησης την Ποντιακής. Πιστεύω ότι η γλώσσα μας είναι ο θησαυρός μας, είναι το Α και το Ω της ύπαρξης μας ως ράτσα. Όπως έχουμε ξαναπεί, "το τικ και η σουρβά κι κανείντανε ..."

1ο μέρος dawnload : εδώ 
2ο μέρος dawnload : εδώ ________________στο μήνυμα Google Drive ... δώστε download anyway

Τέλος, ένα μεγάλο ΕΥΓΕ στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Ποντίων Εκπαιδευτικών γι' αυτό τους το πόνημα.

  • όλα τα μαθήματα θα εντάσσονται στην ετικέτα "μαθήματα Ποντιακής" συνεπώς θα είναι εύκολο να εντοπισθούν. 

Κυριακή, 17 Απριλίου 2016

Air Pontus #3 : Όφης ή Όφις ή Αρχαία Οφία


πως εξισλαμίσθηκε ο Όφις

Ισκεντέρ πασάς : ο εξωμότης επίσκοπος

ΠΕ, 1950, τ. 9

Σάββατο, 16 Απριλίου 2016

Όφις ή Αρχαία Οφία

που βρίσκεται:


ιστορικά και άλλα στοιχεία :
Ποντιακά Φύλλα - 1936
Ποντιακή Εστία - 1950

ταξιδιωτικά από το βιβλίο του Γ. Ανδρεάδη, ελάτε μαζί μου στον Πόντο :

σκαρίφημα :

Παρασκευή, 15 Απριλίου 2016

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Μιλτιάδης Νυμφόπουλος (1883 - 1973)

δημοσίευση

Ο Σανταίος δάσκαλος Μιλτιάδης Νυμφόπουλος γεννήθηκε στον οικισμό Ισχανάντων και ως γιος δασκάλου από μικρός μαθήτευσε δίπλα στον πατέρα του και στην συνέχεια φοίτησε στο φροντιστήριο Τραπεζούντας. Επίσης διδάχθηκε βυζαντινή μουσική από τον πρωτοψάλτη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Τριαντάφυλλο Γεωργιάδη.

Σε ηλικία 18 ετών εργάστηκε ως κοινοτικός δάσκαλος στον οικισμό Ισχανάντων και υπηρέτησε σε πολλά χωριά και πόλεις του Πόντου ως δάσκαλος παράλληλα όμως ασκούσε και το επάγγελμα του ιεροψάλτη. Ασχολήθηκε ταυτόχρονα και με την δημοσιογραφία αρθρογραφώντας στις εφημερίδες Φάρος της Ανατολής, Αργοναύτης, Κράτος των Αθηνών και Ταχυδρόμος. Κατά καιρούς έχουν δημοσιευθεί άρθρα του στα περιοδικά Αρχείον Πόντου, Ποντιακή Εστία, Ποντιακά χρονικά.

Το 1923 ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Χρυσοκέφαλο Δράμας, όπου υπηρέτησε ως δάσκαλος μέχρι και το 1947. Το 1953 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Ιστορία της Σάντας του Πόντου. Ακολούθησαν και άλλα έργα του όπως το Ιστορία του Χωριού Χρυσοκέφαλος Δράμας, Ευτράπελα, Σαντέικα Τραγωδίας και άλλα. (το παραπάνω κείμενο το βρήκαμε στο internet).

ως χρόνο γέννησης βρήκαμε το 1981 ενώ στην εικόνα-φωτογραφία παρακάτω είναι το 1983



Στο δίκτυο κυκλοφορεί ένα αρχείο σε pdf με τίτλο "Αναμνήσεις - η Καρτέρη". Είναι γραμμένο από την κόρη της Καρτέρη η οποία ήταν αδελφή του Μιλτιάδη Νυμφόπουλου. Εδώ θα βρείτε αρκετά στοιχεία για την οικογένεια Νυμφόπουλου. Μπορείτε να το κατεβάσετε (9,9 MB) εδώ
Παραθέτουμε μία σελίδα ...

 Δυστυχώς δεν έχουμε βρει μέχρι τώρα το βιβλίο του Μ. Νυμφόπουλου για την ιστορία της Σάντας. Προμηθευτήκαμε προχθές ένα σχετικά καινούργιο βιβλίο, του 2009, αφορά την λαογραφία της Σάντας.

Η επτάκωμος Σάντα

Πέμπτη, 14 Απριλίου 2016

Χαράλαμπος Μητσόγλου : ζωντανός μάρτυρας της ιστορίας του τόπου μας

εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της 13.2.2010
του Φώτη Κουτσαμπάρη
Στα 109 γενέθλιά του ο Χαράλαμπος Μητσόγλου περιγράφει στη "Μ" τη φυγή του από τον Πόντο και τα μετέπειτα πέτρινα χρόνια στην Ελλάδα. Έχει βιώσει τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού το 1919 ως αντάρτης στα βουνά του Πόντου, γνώρισε την προσφυγιά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ψήφισε για πρώτη φορά το 1933, πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο το 1940, τραυματίστηκε σε ενέδρα ανταρτών στον εμφύλιο το 1947.

Απέκτησε έξι παιδιά, το μεγαλύτερο εκ των οποίων μια κόρη που είναι σήμερα 82 χρονών, δώδεκα εγγόνια, δεκαέξι δισέγγονα και δύο τρισέγγονα, ενώ έχασε και τις δύο γυναίκες που παντρεύτηκε. Μετά από όλα αυτά, ο κ. Χαράλαμπος Μητσόγλου, ανήμερα της ονομαστικής του εορτής, γιόρτασε τα 109α γενέθλιά του στο σπίτι της μικρότερης κόρης του στον Ασκό Θεσσαλονίκης παρέα με τη "ΜτΚ", και ύστερα πήγε να παίξει χαρτιά στο καφενείο, που είναι η αγαπημένη του καθημερινή συνήθεια. "Είμαι 9 χρονών. Το κοντέρ μηδένισε στα 100 κι άρχισε να μετρά από την αρχή", λέει με χιούμορ ο κυρ Χαράλαμπος, πιθανόν ο μεγαλύτερος σε ηλικία Έλληνας σήμερα, ο οποίος χαίρει άκρας υγείας.

Ο κ. Μητσόγλου, γιος εμπόρου καπνού στην ευρύτερη περιοχή της Σαμψούντας, γεννήθηκε το 1902 (10 Φεβρουαρίου) στην Τοούζ Αγά (*) της Πάφρας του Πόντου. Σε ηλικία 12 ετών, το 1914, κι ενώ είχε ξεκινήσει ο διωγμός των Αρμενίων από τους Τούρκους, αναγκάστηκε να ανέβει στο βουνό μαζί με τον πατέρα του, τη μητέρα του, τον αδελφό του και τις τρεις αδελφές του, για να γλιτώσουν τη ζωή τους. "Ζούσαμε σαν αγρίμια. Θυμάμαι που έτρωγα χελώνες. Μετά από δύο χρόνια κατεβήκαμε από το βουνό. Για να δούμε αν είχε μπλόκο βάλαμε να πηγαίνει μπροστά μια αγελάδα. Αν άρχιζαν οι πυροβολισμοί με το πέρασμα της αγελάδας, εμείς θα προφυλαγόμασταν. Το 1918 όμως γύρισα πάλι στο βουνό, όταν άρχισαν να μαζεύουν κόσμο και να τους εξοντώνουν. Έτσι έχασα τους γονείς μου και τον αδελφό μου. Τους είχαν σʼ ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης και δεν τους έδιναν νερό", θυμάται ο υπεραιωνόβιος.


Πρόσφυγας στη μάνα πατρίδα
Η μετοίκηση έγινε το 1924. Όπως περιγράφει ο κ. Χαράλαμπος, "μπήκαμε σʼ ένα καράβι στην Σαμψούντα με τις τρεις αδελφές μου, δίνοντας 8.000 τούρκικες λίρες. Οι μεγαλύτεροι άντρες είχαν ντυθεί γυναίκες με μουσουλμανικό τσεμπέρι (**). Ήρθαμε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, όπου περιμέναμε πάνω στο πλοίο, και στη συνέχεια αποβιβαστήκαμε στην Καλαμαριά. Ύστερα ήρθαμε στο Κοκκινόχωμα Λαγκαδά, πάνω από τη Νυμφόπετρα, όπου βρήκαμε τούρκικα σπίτια και μείναμε. Μετά από πολλά χρόνια κατεβήκαμε στη Νυμφόπετρα. Έδωσα 48 δραχμές για να κάνω τα χαρτιά στην κοινότητα και μου τα φάγανε".


Ο κ. Μητσόγλου παντρεύτηκε και έκανε τα πρώτα τρία παιδιά του, όταν η πολιτεία το 1933 θυμήθηκε ότι πρέπει να τον στρατεύσει, σε ηλικία 31 ετών. "Πήγα στην Ηράκλεια Σερρών να υπηρετήσω, σε μια περίοδο αναταραχής στη χώρα. Έκτοτε, ντύθηκα άλλες έξι φορές το χακί", λέει. Στην Ηράκλεια συμμετείχε για πρώτη φορά στις εθνικές εκλογές, και όπως αποκαλύπτει σήμερα, 77 χρόνια μετά, "ψήφισα Ελευθέριο Βενιζέλο".


Ο πόλεμος του ʼ40 βρήκε τον κυρ Χαράλαμπο στα βουνά της Αλβανίας να αντιστέκεται με τον ελληνικό στρατό στους Ιταλούς. Ακόμη και σήμερα ηχούν στα αυτιά του οι οβίδες των εχθρικών αεροπλάνων και οι ριπές των πολυβόλων. Ενώ κατάφερε να βγει αλώβητος σʼ αυτές τις μάχες, τραυματίστηκε με σφαίρες στο πόδι στη διάρκεια του εμφυλίου, το 1947, σε ενέδρα ανταρτών στο Κοκκινόχωμα. Μετά από νοσηλεία ενός έτους σε νοσοκομείο της Αθήνας επέστρεψε στο χωριό του για να συνεχίσει τη ζωή του ως αγρότης, καλλιεργώντας καπνά. Έχασε νωρίς την πρώτη του σύζυγο, ξαναπαντρεύτηκε και απέκτησε άλλα τρία παιδιά. Η δεύτερη σύζυγός του ήταν 20 χρόνια νεότερή του και πίστευε ότι θα τον φρόντιζε στα γεράματα, αλλά έφυγε νωρίτερα από τη ζωή, πριν δύο χρόνια. Ο κ. Μητσόγλου έχει πάει τρεις φορές στη γενέτειρά του, την τελευταία φορά πριν έξι χρόνια.


Το μυστικό της μακροζωίας
Εκείνο που θυμάται από τη μέχρι τώρα ζωή του είναι "φτώχεια, πείνα και δυστυχία". Σήμερα όμως παίρνει αναπηρική σύνταξη, είναι καλά στην υγεία του και ευχαριστεί τον Θεό που του έδωσε τόσα χρόνια. "Κάθε πρωί τον πηγαίνω στο καφενείο για να παίξει ξερή, μέχρι το μεσημέρι. Τρώει, ξεκουράζεται και από τις 7 το βράδυ που ξεκινάει το πρώτο δελτίο ειδήσεων μέχρι τις 11 βλέπει όλα τα δελτία ειδήσεων που παίζουν στα κανάλια", περιγράφει ο γαμπρός του, κ. Ιορδάνης Γκουτζουβελίδης.
Ο κ. Χαράλαμπος δεν έμαθε ποτέ γράμματα και δεν μπορεί να διαβάσει, αν και δεν έχει κανένα πρόβλημα όρασης. Τελευταία άρχισε προληπτικά να παίρνει φάρμακα πίεσης, ενώ σπάνια χρειάστηκε γιατρό. Το μυστικό της μακροζωίας είναι για το ίδιο "να μην καπνίζεις, να τρως υγιεινά και να μην πίνεις εμφιαλωμένα ποτά. Μόνο κόκκινο κρασί από το αμπέλι ή τσίπουρο από την παραγωγή", όπως λέει. Η κόρη του Μαρία όμως αποκαλύπτει ότι "ο πατέρας μου δεν έχει άγχος για τίποτα. Ποτέ δεν είχε άγχος. Τρώει το πρωί τραχανά, κους κους ή χαβίτς, το μεσημέρι τρώει πάντα κρέας γιδίσιο, κάθε μέρα με ένα ποτήρι κρασί, και το βράδυ μια φέτα ψωμί με γιαούρτι ή τυρί, δηλαδή ελαφρά".
Όσον αφορά τη σημερινή πραγματικότητα, ο υπεραιωνόβιος διακρίνει ότι "είναι δύσκολα χρόνια για την οικονομία. Θα μείνει πολύς κόσμος άνεργος. Δεν πάνε καλά τα πράγματα".


(*)
δεν εντοπίσαμε το χωριό.

(**)
ντυνόντουσαν έτσι αυτοί που είχαν ενεργό συμμετοχή στο αντάρτικο και ήταν επισημασμένοι ως καπετάνιοι και γενικά στελέχη της ένοπλης αντίστασης. Οι Τούρκοι τους αναζητούσαν ακόμη και μετά την συμφωνία ανταλλαγής πληθυσμών. Πολλοί από αυτούς τους καπετάνιους, διέφυγαν στην Ρωσία με νοικιασμένα μοτόρια (καραβάκια) με τον οπλισμό τους, τον οποίο πέταγαν στην θάλασσα όταν ήταν σίγουροι ότι η στεριά που πλησίαζαν ήταν Ρώσικη.


Κυριακή, 10 Απριλίου 2016

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Μιχάλης Μεταλλείδης (1901 - 1978)

Άλλος ένα λόγιος από την Χαλδία, άλλος ένας δάσκαλος τους γένους των Ποντίων. Ο Γ. Φυρτινίδης στο βιβλίο του "Κρώμνη" αναφέρει επιγραμματικά :
"Μεταλλείδης Μιχαήλ, Αργυρουπολίτης, από μητέρα Κρωμναία. Λογοτέχνης επίλεκτο μέλος της Ποντιακής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη." Από υπολογισμούς, πρέπει να γεννήθηκε το 1901 και πέθανε σε ηλικία 77 ετών το 1978. Δυστυχώς δεν βρήκαμε περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του.

από την Ποντιακή Εστία, έτος 1978, τ. 23
από το βιβλίο του Γ. Φυρτινίδη "Κρώμνη"
τα άρθρα για τα Κέτζια τα έχουμε ήδη αναρτήσει

Σάββατο, 9 Απριλίου 2016

ανάμεσα στους αντάρτες του Πόντου

➤ ένα μικρό αλλά θαυματουργό βιβλιαράκι είναι αυτό του Δημ. Σ. Κουτσογιαννόπουλου με τίτλο "ανάμεσα στους αντάρτες του Πόντου". Ο συγγραφέας περιγράφει την πορεία του από το Αγιού Τεπέ μέχρι την Τάβλα της Φάτσας συμμετέχοντας και ο ίδιος με την ομάδα των ανταρτών και του πρωτοκαπετάνιου Βασίλ Ουστά (Βασίλειος Ανθόπουλος, ανάρτηση μας εδώ). Προορισμός τους είναι η Τραπεζούντα προκειμένου να συναντηθούν με Ρώσους αξιωματικούς για ενημέρωση τους από τον Βασίλ Ουστά. Είναι η εποχή που η Τραπεζούντα είναι υπό Ρώσικη κυριαρχία. Καταγράφονται όλες οι περιπέτειες, οι δυσκολίες, οι μάχες που έδωσε η ομάδα αυτή η οποία τελικά διαλύθηκε στην Τάβλα της Φάτσας, κυνηγημένη από υπέρτερες στρατιωτικές μονάδες των Τούρκων. Το βιβλίο εκδόθηκε το 1936 στην Θεσσαλονίκη, 56 σελίδες και δυσεύρετο. Εμείς το έχουμε σε φωτοτυπία.

Παραθέτουμε τρεις σελίδες από το βιβλίο οι οποίες είναι από το ημερολόγιο του ίδιου του Βασίλ Ουστά.


(1) Τσάμαλαν, το χωριό του παππού μου
Σταύρου Παπαδόπουλου

Οι εικόνες που ακολουθούν είναι από τις πολλές που υπάρχουν στο βιβλίο: