Τρίτη, 29 Μαρτίου 2016

ο πόλεμος για τον Θήχη

Μέγας "πόλεμος" για το που βρισκόταν το βουνό Θήχης επικράτησε μεταξύ των λογίων της πρώτης περιόδου. Πολλά δημοσιεύματα στα παλιά περιοδικά. Κάθε περιοχή είχε το "δικό"της Θήχη.
Εμείς γνωρίζουμε τρεις εκδοχές (χάρτης παρακάτω).
Παραθέτουμε ένα άρθρο του Γ. Θ. Κανδηλάπτη (Κάνις) για το θέμα.

ΠΕ, 1962, 155-156

ο χάρτης δείχνει τις εκδοχές :

1. Αε Σερ (αυτό που υποστηρίζει ο Κανδηλάπτης και πολλοί άλλοι)
2. βουνό Καρακαπάν της Σάντας (αναρτήσεις μας εδώ_1 και εδώ_2 )
3. βουνό Μακουρτάγ (περιοχή Σουρμένων, μάλλον εκεί που είναι τα δύο χάνια στο σημείο 3). Για την στράτα αυτή των καραβανιών θα κάνουμε ειδική ανάρτηση.


οι Μύριοι εις τον Πόντον

Οι μύριοι εις τον Πόντον, του Στάθη Καραβία
μεγάλο άρθρο σε συνέχειες που δημοσιεύθηκε στα Ποντιακά Φύλλα, έτος 1937, τεύχη 13 - 14 - 15 και 16. Μπορείτε να το βρείτε στην σελίδα της ΕΠΜ.

Θάλαττα, Θάλαττα
ελαιογραφία του Granville Baker.
εξώφυλλο του περιοδικού LIFE σε έκδοση του 1901

Κυριακή, 27 Μαρτίου 2016

Ζύγανα & α' σην Ζύγαναν και ζήσον ...

update 27.3.2016
από το GE Panoramio
Υπάρχει μια περιοχή (*) στον Πόντο που ασκεί πάνω μου μια περίεργη γοητεία. Είναι η περιοχή της Ζύγανας. Το πέρασμα, ο αυχένας από τον μεσογειακό Πόντο στον ηπειρωτικό. Μέχρι εκεί ανεβαίνουμε. Μετά κατηφορίζουμε για Αργυρούπολη, Παϊπούρτ κλπ. Πέρασα από αυτόν τον αυχένα τον Ιούλιο του 1989 με κατεύθυνση την Αργυρούπολη. Μαζί με το γκρουπ των Κρωμναίων της Καλαμαριάς κι’ ένας παράταιρος, α’ σην Φάτσαν μερέαν. Αρχηγό είχαμε τον συγχωρεμένο τον Παναγιώτη Βιόπουλο. Δυστυχώς δεν έχω καμία φωτογραφία από το μέρος αυτό και επίσης δεν θυμάμαι τίποτα. Σταματήσαμε, δεν σταματήσαμε τηδέν κι’ θυμούμαι. Παρακάτω θα αναρτήσουμε δύο αποσπάσματα για την Ζύγανα και το τρίτο είναι ερμηνεία της φράσης "α' σην Ζύγαναν και ζήσον ..."

(*) πρόσφατα προστέθηκε και η αντίστοιχη περιοχή της Ζύγανας, είναι ο αυχένας, το διάσελο του Εγριμπέλ (στον δρόμο Κερασούντα - Γαράσαρη) θα γίνει σχετική ανάρτηση.

1. από το βιβλίο του Χρήστου Σαμουηλίδη, οδοιπορικό στον Πόντο

(το ταξίδι αυτό έγινε τον Αύγουστο του 1963 - εκδ. Αφοί Κυριακίδη – 1989)
2. από τα ΠΦ, 1937, τ. 17-18 (του Γ.Θ. Κανδηλάπτη)


3. από το βιβλίο του Γεωργίου Π. Φιρτινίδου, Κρώμνη
Θεσσαλονίκη 1994 - έκδοση Αδελφότητας Κρωμναίων Καλαμαριάς
σελίδες 542



Παρασκευή, 25 Μαρτίου 2016

από τα ιστορικά βουνά του Πόντου

Κουλάτ, Αεσέρ & τη Γαβρά το ρασίν

➤ ένα σχετικά μεγάλο άρθρο που αξίζει τον κόπο να το διαβάσει κανείς. Αναφέρεται στον ορεινό όγκο που χωρίζει την Χαλδία από την Τραπεζούντα - Ματσούκα (δηλ. τους ανηφορίτες από τους κατηφορίτες – βλέπε ανάρτηση μας εδώ )

➤ δείτε επίσης και όλες τις σχετικές πτήσεις μας με την Air Pontus :

Air Pontus # 13 : διάσχιση Κουλάτ και κοιλάδα Γιαγλίτερε
Air Pontus # 12 : Χαψίκιοϊ - αυχένας Ζύγανας - Αργυρούπολη
Air Pontus #7b : Μούζενα Χαλδίας
Air Pontus #5 : η στράτα του Γοργόρογλη & η στράτα της Κρώμνης - Λαραχανής
Air Pontus #1 : Δαφνούντα, κοιλάδα Πυξίτη (Δαφνοπόταμος), Ματσούκα, Π. Σουμελά, Κρώμνη, Ίμερα, Ζύγανα ...

➤ από τα Ποντιακά Φύλλα, τόμος 1937, τεύχος 21
➤ του Δ. Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτης) - ανάρτηση μας εδώ

1. Κουλάτ 2. Ζύγανα

Τρίτη, 22 Μαρτίου 2016

τα Κέτζια για την Κρώμνη - μέρος 2ο

το 2ο μέρος της ανάρτησης - του Μιχάλη Μεταλλείδη
από τα ΠΦ, έτος 1937, τεύχος 15

το πρώτο μέρος εδώ

κέτζια = συνοδεία παραθεριστών


Δευτέρα, 21 Μαρτίου 2016

τα Κέτζια για την Κρώμνη - μέρος 1ο

πρώτη ανάρτηση στις 7.3.2015

Να πως περιγράφει ο Δημήτρης Ψαθάς τα Κέτζια (*) στο βιβλίο του "γη του Πόντου"


(*) κέτζια = συνοδεία παραθεριστών


ΠΦ, τεύχος 14
ΕΘΝΟΣ ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ, Μάϊος 2011

Κυριακή, 20 Μαρτίου 2016

παροιμίες - γνωμικά

όλοι οι Πόντιοι της πρώτης γενιάς, είχαν μια ευχέρεια στις παροιμίες και στα γνωμικά. Για κάθε πράμα, γεγονός της ζωής, για ζώντες και τεθνεώτες, για τα ζωντανά τους, είχαν την κατάλληλη παροιμία. Να μερικές που θυμάμαι που τις έλεγε η γιαγιά μου η Σαμψούντια, από το χωριό Κογιουμτζάντων, στα ριζά του Αγιού τεπέ.

"Θα καπνίζετε ασο μάτι(ε)α΄μ"
"Εκάπνιξαν τ΄ομμάτα ΄τ = Ο καπνός ο ερεθίζων τους οφθαλμούς προκαλεί δάκρυα, όθεν μεταφορικά δι ΄άνθρωπον δακρύοντα εξ επιθυμίας να ίδη προσφιλές πρόσωπον".
Αυτήν την φράση την έλεγε στα εγγόνια της, σε μας, όταν θα μετακομίζαμε για μόνιμη εγκατάσταση στην Αθήνα, το 1964.

"Και το χώμα πολλά έν, αλλά το φίδ ζυείζ ζυείζ και τρώει"
Και το χώμα πολύ είναι αλλά το φίδι το ζυγίζει και το τρώει.
Την παροιμία αυτή την έλεγε την περίοδο της κατοχής στα παιδιά της. Παντού επικρατούσε πείνα και δυστυχία λόγω κατοχής (περίοδος 1941-44). Βέβαια η ίδια γνώρισε την πείνα πολύ πιο νωρίς, στα βουνά του Δυτικού Πόντου, μαζί με όλο τον Ελληνικό πληθυσμό της περιφέρειας Σαμψούντας-Πάφρας. Ήταν η περίοδος της ένοπλης αντίστασης στους Τούρκους (1916-24).

"Παιδί ας έν και ασά τσαμούρα ας έν"
Ας είναι να έχει κάποιος παιδί κι’ας είναι και από λάσπη.
Αυτή η παροιμία αναφερόταν για το πόσο πολύτιμο είναι να έχει κάποιο ζευγάρι παιδιά.

"Περεκεσκέκια μη μιλάς" μη μιλάς άσκοπα, μη λες ανοησίες

"Σολούχ κι πέρτς" αναπνοή δεν παίρνεις

"Τ' ανθρωπί το πετσί κι φορίεται και το κρέας κι φαϊεται"

Ο πατέρας της έλεγε : "...την ημέρα που δουλεύουμε πάει στο κράτος (φόροι), μόνο ότι δουλεύουμε τη νύχτα είναι για μάς" - τίποτε δεν άλλαξε ...


Τρίτη, 15 Μαρτίου 2016

Δ. Ψαθά, γη του Πόντου #04

4η συνέχεια με τις παιδικές θύμισες του Δημήτρη Ψαθά. Οι Ρώσοι στην Τραπεζούντα και η αποχώρηση τους μετά τις πολιτικές αλλαγές στην χώρα τους.Τα δεινά του Ποντιακού Ελληνισμού θα ξαναρχίσουν πιο έντονα.
  • 14 Μαρτίου 1916 : μπαίνουν οι Ρώσοι στην Τραπεζούντα
  • 25 Οκτωβρίου 1917 : Ρώσικη επανάσταση (Λένιν)
  • Μάρτιος 1918 : αποχώρηση Ρωσικών στρατευμάτων από Τραπεζούντα

Κυριακή, 13 Μαρτίου 2016

Δ. Ψαθά, γη του Πόντου #03

η ειρηνική περίοδος #3
Συνεχίζουμε τις παιδικές μνήμες του Δ. Ψαθά. Διαβάστε για την εξόντωση του λιονταριού, το τηλέφωνο, τον τσίνο αλλά και την έναρξη των δεινών με τον εκτοπισμό - γενοκτονία των Αρμενίων.


1ο μέρος εδώ 
2ο μέρος εδώ

(1)
Α΄ παγκόσμιος πόλεμος
11 Ιουλίου 1914-13 Οκτωβρίου 1918  (~ 40 μήνες)
Τριπλή συνεννόηση (Αντάντ) : Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Ελλάδα
εναντίον των : Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Ιταλία (+Τουρκία, +Βουλγαρία)


(2)
Ιούνιος 1915 : ξεκινάει η Αρμενική γενοκτονία
Μάρτιος 1916 : μπαίνει σε πόλεμο η Ρωσία με την Οθωμανική αυτοκρατορία
14 Μαρτίου 1916 : μπαίνουν οι Ρώσοι στην Τραπεζούντα

από το δίκτυο

Σάββατο, 12 Μαρτίου 2016

Δ. Ψαθά, γη του Πόντου #02

η ειρηνική περίοδος #2
οι παιδικές θύμισες του Δ. Ψαθά, σχεδόν ρομαντικές, με το χιόνι στα δύο μέτρα μέσα στην Τραπεζούντα το 1909 ή 1910, οι σκανταλιές του στο σχολείο με τον δάσκαλο του Νίκο Καπνά, τα Χριστούγεννα, τα Φώτα.
Διαβάστε το ...


από το δίκτυο