Σάββατο, 27 Φεβρουαρίου 2016

ΚΜΣ - η Έξοδος, τόμος Δ'

Έχουμε αναφερθεί σε παλιές μας αναρτήσεις στο ΚΜΣ (Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών) και το μοναδικό του αρχείο προφορικής παράδοσης.
αναρτήσεις μας εδώ και εδώ 


Κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες το πολυ-αναμενόμενο βιβλίο του ΚΜΣ, Έξοδος Δ' Περιλαμβάνει μαρτυρίες των κατοίκων του παραλιακού Πόντου αλλά μόνο του Ανατολικού. Ελπίζουμε να ακολουθήσει ο 5ος τόμος με τα χωριά και τις πόλεις του Δ. Πόντου.

Περιλαμβάνει 107 μαρτυρίες από 86 οικισμούς των παρακάτω τμημάτων :
Τραπεζούντας, Γαλίαινας, Δρώνας, Ματσούκας, Πλατάνων, Σαμανάντων (Κρώμνης), Σάντας, Όφι και Ριζούντας.

Η ΕΞΟΔΟΣ, τόμος Δ'
σελ. 551 + χάρτης
Κυδαθηναίων 11, 105 58 Αθήνα
τηλ. 210-32.39.225

info@kms.org.gr
www.kms.org.gr

(*) αφιερωμένο στην Δέσποινα Ματσαρίδου
με καταγωγή αυτό το χωριό

Κυριακή, 21 Φεβρουαρίου 2016

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #10 - Τραπεζούντα

Τελευταίο (*) τραγούδι από τον δίσκο. Περιγράφει την είσοδο των Ρώσων στην Τραπεζούντα και την αποχώρηση τους. Το τραγούδι τελειώνει με την παρότρυνση "αφήστε γλέντια και χορούς, ζωστήτε τ' άρματα σας ...". Δυστυχώς δεν έγινε έτσι. Αντιθέτως, χιλιάδες Ρωμιοί του Ρωσοκρατούμενου Πόντου εγκατέλειψαν συν γυναιξί και τέκνοις την πατρίδα τους.

(*) υπάρχουν ακόμη 2 τραγούδια τα οποία στην αρχική μας κασέτα δεν υπήρχαν


από το βιβλίο "ο Μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος Φιλιππίδης" του Αρχιμανδρίτη Παύλου Αποστολίδη :


από το βιβλίο του Δ. Ψαθά, γη του Πόντου εδώ

Σάββατο, 13 Φεβρουαρίου 2016

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #06 - δέκα Παβρενοί

Παυράη, Παύρα, Πάφρα, Μπάφρα και οι κάτοικοι Παβρενοί
Οι πιο ανυπότακτοι από τους Πόντιους. Διαβάστε παρακάτω τις τέσερεις σελίδες από το βιβλίο "μαύρη θάλασσα" του Χρήστου Σαμουηλίδη. Είναι η μάχη στο Ταφλάν.
Πάφρα η πολύπαθη, διαβάστε εδώ


Παρασκευή, 12 Φεβρουαρίου 2016

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #05 - τοπάλ οσμάν

Χρόνια πολλά πριν διαβάσαμε το παρακάτω βιβλίο. Μόνο μια φορά.
Δεύτερη φορά δεν προβλέπεται ή μπορεί μόνο με την υποστήριξη ιατρικής αγωγής ...



τοπάλ οσμάν, του Γ. Ν. Λαμψίδη, 6η έκδοση
550 σελίδες
από το παραπάνω βιβλίο

οι δάσκαλοι του γένους των Ποντίων : Ιωακείμ Δ. Σαλτσής

➤ οι Κοτυωρίτες (Ορτουλούδες) έχουν δύο πολυγραφότατους λόγιους. Τον Ξενοφώντα Άκογλου (Ξένος Ξενίτας) - ανάρτηση μας εδώ - και τον Ιωακείμ Δ. Σαλτσή 
➤ πολυγραφότατοι και οι δύο στα περιοδικά της πρώτης περιόδου. Ένα παλαιό βιβλίο, γραμμένο προς τιμήν του Ι. Σαλτσή είναι το παρακάτω από το οποίο παραθέτουμε την βιογραφία του καθώς και την γνωριμία του με τον Στ. Τηλικίδη
➤ χάρη σε αυτή την γενιά των λογίων όπως έχουμε ξαναπεί, οι Πόντιοι χρωστάνε την καταγραφή των πάντων-όλων

  • Γεωργίου Ι. Ζερζελίδη, Ιωακείμ Δ. Σαλτσής 1893-1968 / βιογραφικό λεύκωμα - έκδοση Ιωλκός / Αθήνα 1973, σελ. 122




Πέμπτη, 11 Φεβρουαρίου 2016

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #04 - μη ρωτάς

Τέταρτο τραγούδι από τον δίσκο "στο δρόμο για το Τσιμενλί"
Αναφέρεται στα κατ' ευφημισμόν "δικαστήρια ανεξαρτησίας"
διαβάστε τις αναρτήσεις μας, ειδικά το σημείο 3 αυτής εδώ 


Εδώ να συμπληρώσουμε ότι πολύς κόσμος πιστεύει ότι οι απαγχονισθέντες στην Αμάσεια ήταν μόνο 69. Αυτό είναι μέγα λάθος. Ήταν εκατοντάδες και να πούμε επίσης ότι στην πλατεία του ρολογιού της Σαμψούντας, την πρώτη περίοδο, γινόταν ακριβώς το ίδιο και χωρίς έστω τους θεατρινισμούς μια δίκης.


το παραπάνω κείμενο είναι από το βιβλίο "Αμάσεια" 
1ο μέρος
2ο μέρος

Χριστιανικοί θρύλοι του Πόντου - Ο Παπα Φώτιος

ο παπα Φώτης σ' ένα χωριό του Όφι
από τα ΠΦ, 1938, τ. 24


Τρίτη, 9 Φεβρουαρίου 2016

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #02 - ο Βασίλουστα

Βασίλειος Ανθόπουλος - Βασίλ Ουστάς 
Ήταν από το χωριό Κιζίκ της περιφέρειας του Απές ή Επές ή Habeche (εδώ). Η δράση του άρχισε τον Ιούλιο του 1915 όταν κατόρθωσε να απελευθερώσει έναν Ρώσο στρατηγό από το στρατόπεδο αιχμάλωτων της Σεβάστειας και να τον οδηγήσει με καράβι στη Ρωσία.

Έδρασε στις περιοχές Σεβάστειας, Τοκάτης, Νεοκαισάρειας, Έρπαα, Σαμψούντας στον Δυτικό Πόντο. Πραγματοποίησε επανειλημμένες αποστολές στην κατεχόμενη από τους Ρώσους Τραπεζούντα και εξασφάλισε για τα αντάρτικα σώματα σύγχρονα όπλα. Σημειώνουμε επίσης ότι ο ίδιος δεν έδρασε ποτέ στην περιοχή Επές και γενικότερα της Νικόπολης.
 
Την γυναίκα του την έλεγαν Νάστα (Αναστασία) η οποία τον ακολούθησε τουλάχιστον σε μία του αποστολή, αυτή που περιγράφεται στο βιβλίο του Δημ. Κουτσογιανόπουλου. Διαβάστε το ημερολόγιό του στον 2ο σύνδεσμο παρακάτω. Δολοφονήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1922 ευρισκόμενος εκεί προκειμένου να συγκροτήσει σώμα Ποντίων ανταρτών.



έχουμε αφιερώσει δύο αναρτήσεις στον Βασίλουστα :
εδώ_1 
εδώ_2 
στην απαγγελία στα Ποντιακά ο Πόλυς Χάϊτας

με διακεκομμένη γραμμή η πορεία προς την Τραπεζούντα
περιγραφή στον 2ο σύνδεσμο παραπάνω

Δευτέρα, 8 Φεβρουαρίου 2016

δίσκος "στον δρόμο για το Τσιμενλί" - #01

Για τον δίσκο του 1976 "στον δρόμο για το Τσιμενλί" μιλήσαμε στην ανάρτηση μας εδώ

Θα ακολουθήσουν μια σειρά αναρτήσεων, όσα τα μουσικά κομμάτια του δίσκου, δηλ. 12 αναρτήσεις όπου θα παραθέσουμε το κάθε κομμάτι σε μορφή video και θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε το ιστορικό μήνυμα του κάθε τραγουδιού.


1ο κομμάτι : στον δρόμο για το Τσιμενλί
Το Τσιμενλί μαζί με άλλα Ποντιακά χωριά ήταν στα υψώματα του Αγιού τεπέ, δηλ. εκείνου του βουνού που κατά την γνώμη μας ήταν ο πυρήνας του αντάρτικου του Δ. Πόντου. Το τραγούδι λοιπόν αναφέρεται σ' αυτό και γενικά σε όλα τα χωριά της περιοχής όπου φούντωσε το αντάρτικο. Είχαν απέναντι τους τον στρατό των Τούρκων, τους τσέτες του τέρατος Οσμάν αγά (τοπάλ Οσμάν) καθώς και τους μικροτσέτες της περιοχής. Οι ίδιοι με λιανοντούφεκα και με λισγάρια. Τα χωριά αυτά τα έκαψε επανειλημμένως "το άτιμο το μιλέτι" ...




Με την ευκαιρία να τονίσουμε εδώ την πολύ καλή περιγραφή του αντάρτικου του Δ. Πόντου από τον Χρήστο Σαμουηλίδη στο βιβλίο του "μαύρη θάλασσα".
Από αυτό το βιβλίο βάλαμε πέντε αναρτήσεις. Για όποιον ενδιαφέρεται, παρακάτω οι σύνδεσμοι ...

1ο μέρος εδώ
2ο μέρος εδώ
3ο μέρος εδώ
4ο μέρος εδώ
 

5ο μέρος εδώ 

Κυριακή, 7 Φεβρουαρίου 2016

Τσολόχαινα Αργυρούπολης

Ένα από τα μεγαλύτερα χωριά πολύ κοντά στην Αργυρούπολη ήταν η Τσολόχαινα (ή Σολόχανα και Σολόχαινα). Στο άρθρο που ακολουθεί κατά τον συγγραφέα οι Ρωμαίικες οικογένειας ήταν 150 συν 20-30 Τούρκικες, κατά τον Κανδηλάπτη 180 Ρωμαίικες και 20 Τούρκικες. Γίνεται αναφορά στα 3 κάστρα του χωριού τα οποία δεν τα εντοπίσαμε. Τα κάστρα αυτά τα αναφέρει και ο Κανδηλάπτης στο βιβλίο του "γεωγραφικόν και ιστορικόν λεξικόν". Είναι ένα μεγάλο άρθρο το οποίο συγγράφουν πέντε Τσολοχαινίτες. Μακάρι να υπήρχαν παρόμοια άρθρα για όλα τα χωριά του Πόντου.

Το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 1450 μέτρων και το σημερινό του όνομα είναι Bahcelik.

φώτο από το δίκτυο (GE Panoramio)
Ποντιακή Ηχώ, 1982, τ. 3