Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018

Αρχιμανδρίτου Πανάρετου Τοπαλίδη, ο Πόντος ανά τους αιώνας - #3

➤ τρίτη ανάρτηση μας για το επανεκδοθέν βιβλίο του Π.Τ.  / πρώτη εδώ δεύτερη εδώ
➤ είναι η εισαγωγή του βιβλίου γραμμένη από τον ίδιο τον Αρχιμανδρίτη Πανάρετο Τοπαλίδη
κάπου αναφέρεται σ' εκείνες "όσαι, αιχμάλωτοι εν τοις χαρεμίοις των τυράννων, αγρυπνούσαι παρά το λίκνον του τέκνων των, ετραγώδουν αυτώ, αντί νανουρίσματος..."
     υιέ μ' αν ζης και μεγαλύν'ς
     σην Ρωμανίαν φύγον
     εκεί ε'εις κύρην Έλλενον
     και αδελφόν Ξανθίνον.

1=Π.Τ. 3=Φ. Κτενίδης
3=Λ. Ιασονίδης  4=Αμβρόσιος Σουμελιώτης

οι μεταμφιεσμένοι δερβίσιδες ...

πρώτη δημοσίευση στις 25.3.2017
 
➤ άρθρο σχετικό με την 25η Μαρτίου του 1821 στον μαρτυρικό Πόντο.
➤ δείτε πως οι μεταμφιεσμένοι σε περιοδεύοντες μουσουλμάνους ιεροκήρυκες μετέφεραν στην Ανατολή, όπου υπήρχε Ελληνισμός, τον ξεσηκωμό του γένους.
➤ άρθρο του Ανανία Ν. Νικολαϊδη στην Ποντιακή Εστία, 1952, τεύχος 34-35

Άνω ρους του Ευφράτη ποταμού

➤ από την έξοδο, τόμος Γ' του ΚΜΣ το κεφάλαιο "χώρα πηγών του Ευφράτη ποταμού"
εδώ το ΚΜΣ διευκρινίζει την διαίρεση που έκανε σε μεσογειακό και παραλιακό Πόντο
επίσης αναφέρονται τα λίγα χωριά της περιφέρειας Ερζερούμ (στον χάρτη 1), Ερζιγκιάν (2) και Εγκίν (3)
   • (1) Ερζερούμ - Χελέγκ
   • (2) Ερζιγκιάν - Χογούζ / εμείς έχουμε σημειώσει επίσης ένα χωριό με το όνομα Κεμάχ (θα επανέλθουμε)
   • (3) Εγκίν - Βάγκ - Σορζού - Τσοράκ
ανάρτηση μας για το βιβλίο "στο σύνορο του Ευφράτη" εδώ



ανάρτηση μας για το "σύνορο του Ευφράτη" εδώ

Τρίτη, 20 Φεβρουαρίου 2018

αναμνήσεις από τη ζωή στην Άγκυρα

➤ τα παρακάτω είναι ότι προηγήθηκε από αυτά που περιγράφει στο βιβλίο της "η Αμάσεια" η Ευδοκία Επέογλου - Μπακαλάκη  - ανάρτηση μας εδώ
σε ένα βιβλίο μόλις 54 σελίδων η συγγραφέας μας περιγράφει τον Ελληνισμό που ζούσε στην Άγκυρα, την ειρηνική περίοδο, την αρχοντιά των Ρωμιών και στο τέλος την βαλτή φωτιά όπου κάηκαν 12.000 σπίτια και "άφησαν να καούν και ελάχιστα τούρκικα, έτσι για τα μάτια!" 
ο κράτος-δολοφόνος μετέρχεται όλα τα μέσα για να ξεριζώσει τους Ρωμιούς
όποιος έχει κουράγιο συνεχίζει το διάβασμα...


μικρή αναφορά

η Παϊπούρτ και η περιφέρεια της #2 - Χαλβά Ματέν

➤ από την σειρά των περιοχών που θεωρούμε ότι δεν έχουμε καλύψει επαρκώς,
το Χαλβά Ματέν είναι ένα από τα λίγα χωριά με Ρωμέϊκο πληθυσμό (περιοχή της Παϊπούρτ)- πρώτη ανάρτηση εδώ
 το υλικό προέρχεται από τον τόμο Γ' της Εξόδου του ΚΜΣ και μια σελίδα από το "γεωγραφικό & ιστορικό λεξικό" του Γ.Θ. Κανδηλάπτη.





Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Αρχιμανδρίτου Πανάρετου Τοπαλίδη, ο Πόντος ανά τους αιώνας - #2

➤ δεύτερη ανάρτηση μας για το επανεκδοθέν βιβλίο - πρώτη εδώ
➤ είναι η εισαγωγή στο βιβλίο γραμμένη από τον Μητροπολήτη Δράμας κ.κ. Παύλο
το αναφερόμενο πόνημα για τον Θήχη είναι 20 σελίδες. Θα σκαναρισθεί και θα ανέβει σε λίγο καιρό.


Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

>>>

Air Pontus # 10 : Σάντα και ο δρόμος των καραβανιών (Κερβάν Γιόλ)

➤ πετάμε πάνω από τον Γιάμπολη ποταμό, θα γνωρίσουμε την Σάντα και τα βουνά που την περιβάλουν. Η μονή της Παναγίας Σουμελά είναι σχετικά κοντά. Με αφετηρία το Καρά Καπάν της Σάντας θα κατηφορίσουμε προς τον ποταμό Πυξίτη στο ύψος της Γαλίαινας, ακολουθώντας τον δρόμο των καραβανιών (Κερβάν Γιόλ).
➤ αφορμή για την πτήση αυτή υπήρξε η ανάρτηση μας "το βουνό Θήχης του Ξενοφώντος : εκδοχή της Σάντας" εδώ

➤ τα σχόλια που ακολουθούν είναι από την παραπάνω ανάρτηση :

[
•    "Εγώ σχημάτισα τη γνώμη πως ο Θήχης είναι αυτό το δικό μας Καράκαπαν, γιατί, άπ’ το Καράκαπαν περνούσε ο μόνος καλοκαιρινός δημόσιος δρόμος (Κερβάν γιολ) απ' τα παλιά τα χρόνια ως την σημερινή μας εποχή ..."
•    Ό Τιμ. Ιακωβίδης λέγει: "Και μόνη η χρησιμοποίηση από τα καραβάνια του δρόμου Καράκαπαν από χιλιάδες χρόνια ως σήμερα, μαρτυράει αλάνθαστα πως ο Θήχης του Ξενοφώντα είναι το δικό μας Καράκαπαν"
•    Δευτερολογεί ό Κ. Νυμφόπουλος: "... Είναι αλήθεια ότι ενώνει τήν Βαϊβούρτη με τό δικό μας Καράκαπαν ένας αυτοσχεδίαστος και μοναδικός αμαξιτός δρόμος, ο οποίος διασχίζει πεδινές εκτάσεις και από τον οποίον μπορούν νά περάσουν όχι μονάχα υποζύγια, αλλά και δίτροχα και τετράτροχα αμάξια με φορτίον πολλών εκατοντάδων οκάδων, αφού άπ' τον ίδιο δρόμο μας ήρθαν πολλές φορές άπ' τα χωριά τής Βαϊβούρτης μυλόπετρες βάρους 1000 οκάδων. Ο δρόμος αυτός του Καρά Καπάν τής Σάντας πού ενώνει την Βαϊβούρτην με την Τραπεζούντα είναι καλοκαιρινός, περνά από τις υπώρειες του Καράκαπαν και φτάνει στα οροπέδια της Σάντας. Ώστε εξάπαντος θα πήραν ετούτο τον καλοκαιρινό δρόμο οί Μύριοι, οι οποίοι κατέβηκαν συνέχεια στο Καζουκλή, στο Μετσίτ, στο Τσαμέ Πογάζ, στην Λαραχανή κλπ.
•     Άλλωστε ό δρόμος αυτός του Καράκαπαν χρησιμοποιήθηκε για το σύντομό του —παίρνει τήν ευθεία Τραπεζούντας - Βαϊβούρτης άπ' τα παλιά τα χρόνια ως την εποχή μας για την συγκοινωνία Τραπεζούντας - Εσωτερικού, και τον λέμε και σήμερα Κερβάν γιολ (δρόμος των καραβανιών), γιατί περνούσαν χιλιάδες καραβάνια από δω, κατέβαιναν στο Κιμισλή και στ’ Αμπάρια, και από κει μέσον Γαλίανας κατέβαιναν στην Τραπεζούντα.
]

  • μουσική φόντου : Σαντά, τραγούδι Λάμπος Εφραιμίδης (Χαρτοματσής), λύρα Μαυροκεφαλίδης Άλκης
  • διάρκεια : 5 λεπτά


Τσαγκσούρ : η εκδίκηση του Ότκαγια

➤ 1η δημοσίευση 19.5.2016

➤ σήμερα θα αναφερθούμε σε μία μάχη των ανταρτών του Δ. Πόντου. Και δεν ήταν μάχη αμυντική αλλά μάχη επιθετική, μάχη εκδίκησης. Ήταν μάλλον η μεγαλύτερη μάχη που διεξήχθη σε όλα τα μέτωπα αντίστασης στον τούρκο δυνάστη σε Ανατολικό και Δυτικό Πόντο. Ναι, υπήρχαν απώλειες και σε άμαχο πληθυσμό. Όπως αυτές που είχαν στα δικά τους χωριά από τους τσέτες, τον στρατό, τους τσανταρμάδες και τον όχλο. Είχανε φτάσει σε σημείο απόγνωσης και πληρώσανε τον τούρκο με το ίδιο νόμισμα. Φωτιά και τσεκούρι.
φωτιά στο χωριό Τσαγκσούρ. Εκεί που αφάνισαν οι Τούρκοι λίγες μέρες πριν, όσες ψυχές Χριστιανών επέζησαν από τις θηριωδίες του Ότκαγια (η ματωμένη σπηλιά). Ήταν η εκδίκηση του Ότκαγια.

1. που βρίσκεται :


2. από το βιβλίο του Αχ. Ανθεμίδη, τα απελευθερωτικά στρατεύματα του Ποντιακού Ελληνισμού 1912-1924 (εκδ. ματι)
[έχουμε αναφερθεί αλλού για τον βαρύγδουπο τίτλο του βιβλίου. Ούτε απελευθερωτικά, ούτε στρατεύματα ήτανε. Αντάρτικες ομάδες ήταν, χωρίς κεντρική διοίκηση, με χαλαρή πειθαρχία. Ο αναγνώστης πρέπει να προσπεράσει ορισμένες αριθμητικές υπερβολές ...]

3. από το ένθετο Ιστορία της εφ. ΕΘΝΟΣ (Μάιος 2011)

Σάββατο, 17 Φεβρουαρίου 2018

στον δρόμο για το Τσιμενλί, #10 - Τραπεζούντα

➤ τελευταίο (*) τραγούδι από τον δίσκο
➤ περιγράφει την είσοδο των Ρώσων στην Τραπεζούντα και την αποχώρηση τους
➤ το τραγούδι τελειώνει με την παρότρυνση "αφήστε γλέντια και χορούς, ζωστήτε τ' άρματα σας ..."
➤ δυστυχώς δεν έγινε έτσι. Αντιθέτως, χιλιάδες Ρωμιοί του Ρωσοκρατούμενου Πόντου εγκατέλειψαν συν γυναιξί και τέκνοις την περιοχή.

(*) υπάρχουν ακόμη 2 τραγούδια τα οποία στην αρχική μας κασέτα δεν υπήρχαν



➤ από το βιβλίο "ο Μητροπολίτης Τραπεζούντος Χρύσανθος Φιλιππίδης" του Αρχιμανδρίτη Παύλου Αποστολίδη (Μητροπολίτης Δράμας κ.κ. Παύλος) :


➤ από το βιβλίο του Δ. Ψαθά, γη του Πόντου εδώ

Air Pontus #11 : Τόπτσαμ, Μπουγαλή Ντάγ - το αντάρτικο της Έρπαας

➤ στο τρίγωνο Αμάσεια – Έρπαα – Τοκάτη βρίσκονται δύο ορεινοί όγκοι. Το Τόπτσαμ ή Γιαϊλατζίκ και το Μπουγαλή Ντάγ. Εκεί αναπτύχτηκε ένα μεγαλειώδες αντάρτικο κίνημα αρχικά από τον καπετάν Γιακώβ (Ιάκωβος Καρατελίδης) και τον Αναστάση Αράπογλου και στην συνέχεια από τον Κοτζά Αναστάς με υπαρχηγό τον Αράπογλου. Δυστυχώς και οι τρείς αχικαπετάνιοι σκοτώθηκαν. Να σημειωθεί ότι σε μάχη της μεραρχίας του μέραρχου Τζεμάλ Τσεβίτ στο Δαζλί, ο Καράφιλος σκότωσε τον ίδιο τον μέραρχο και το επιτελείο του με αποτέλεσμα να διαλυθεί η Τούρκικη μεραρχία. Άλλοι καπετάνιοι : Καράφιλος, Μιχάλ Αγάς, Ποτός Αγάς, Τσεντίδης Φώτιος, Γελαστόπουλος Φώτης και πολλοί άλλοι. 

➤ θα επανέλθουμε με τον σχολιασμό του βιβλίου του Λάζαρου Τσακιρίδη, Τόπτσαμ - το Ποντιακό αντάρτικο με τον καπετάν Γοτσάναστας
➤ δείτε επίσης τις σχετικές αναρτήσεις μας : 
  • βιβλίο για τον Κοτζά Αναστάς εδώ
  • Θεοφάνη Δεληγιαννίδη, αντάρτης στα Ποντιακά βουνά εδώ και εδώ
  • ημερολόγιο του οπλαρχηγού Σάββα Κ. Ασλανίδη εδώ
  • τα ανταρτο-λημέρια του Δυτικού Πόντου εδώ
➤ δείτε το video  - διάρκεια 06:53

 
sound : Ray Manzarek - 1983 Carl Orff-Carmina Burana

______ το χωριό των Γρεβενών είναι ο Βατόλακκος ______ 

➤ Καπετάν Γιακώβ

βρήκαμε μια φωτογραφία του πρωτοκαπετάνιου της Έρπαα, αυτού που ξεκίνησε την αντίσταση στον Τούρκο, τον Καπετάν Γιακώβ. (είναι από το βιβλίο Έξοδος, Γ' τόμος του ΚΜΣ) είναι μοντάζ, το δεξί χέρι είναι χέρι κοπέλας, το κεφάλι μάλλον καλύπτει ένα καραφλό κεφάλι από πίσω. Κάθε τέτοια επέμβαση στην ιστορία, με βρίσκει αντίθετο. 
Add caption

αμελέ ταμπουρού #2

1. διαβάζοντας το βιβλίο του Γεώργιου Π. Φιρτινίδη "Κρώμνη" κάπου συναντά κανείς αυτήν την φωτογραφία. Διαβάζουμε την λεζάντα : "εργάτες για την κατασκευή του δρόμου προς την Λαραχανή" και παρακάτω κάποια απόδειξη. Σημειώστε : ο Φιρτινίδης γεννήθηκε και μεγάλωσε εκεί, έγραψε αυτό το μνημειώδες βιβλίο των 500 σελίδων, κάτι ξέρει σίγουρα...


➤ προχθές διαβάζαμε το ένθετο ΙΣΤΟΡΙΑ της εφημερίδας ΕΘΝΟΣ με ημερομηνία Μάϊος 2011. Βρήκαμε την ίδια φωτογραφία. Δείτε την λεζάντα : "Πόντιοι στρατολογηθέντες στα τάγματα εργασίας..." δηλ. στα αμελέ ταμπορού.


➤ διαλέγετε και παίρνετε...


2. εδώ μιλάει για αμελέ ταμπουρού...


ΠΦ, 1937, τ. 12

➤ τελικά, κάποιοι βλέποντας φτυάρια και κασμάδες στα χέρια του κόσμου, νομίζουν ότι πρόκειται για τα αμελέ ταμπουρού. Εμείς πάλι, βλέποντας κεμεντζέδες και φωτογράφους να τους απαθανατίζουν λέμε ότι κάποιο λάθος γίνεται...

ο Ιστύλ Αγάς στον Τσαρικό στρατό...

➤ παρακάτω βάζουμε δύο φωτογραφίες ...
➤ η πρώτη δημοσιεύθηκε στο ένθετο "ο Ελληνισμός της Μαύρης Θάλασσας" της εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, σελίδα 138
➤ η ίδια φωτογραφία με την ίδια ακριβώς λεζάντα είναι από το βιβλίο του Ευστάθιου Πελαγίδη "ο ηρωϊκός Πόντος", σελίδα 179
➤ ο Ιστύλ Αγάς και η παρέα των οπλαρχηγών-βοηθών του αλλά και απλοί μαχητές φωτογραφίζονται το πιθανότερο στην Δράμα - βλέπε εδώ
➤ ποτέ μα ποτέ δεν υπήρξαν μαχητές του Τσαρικού στρατού. Οι φορεσιές μερικών που φορούν Καυκασιανές φορεσιές ΔΕΝ σημαίνει το παραπάνω
➤ διαβάστε την λεζάντα της φωτό ...
➤ ο Ιστύλ Αγάς λοιπόν που είναι στο μέσον της φωτογραφίας γεννήθηκε το 1886, συνεπώς το 1880, άντε το 1890, ήταν στον Τσαρικό στρατό ... άρα, το 1880 ήταν -6 χρονών ή 4 χρονών το 1890 !!!
➤ δεν είναι τίποτα, απλά μεγαλοδείχνει ...


Σάββας Κανταρτζής #1 - ταβάν ταμπουρού...

➤ για τα αμελέ ταμπουρού έχουμε γράψει αρκετά - βλ. αναρτήσεις μας εδώ

➤ τα ταβάν ταμπουρού ήταν τρόπον τινά η απάντηση-άμυνα των Ρωμιών. Δείτε πως τα περιγράφει ο Σάββας Κανταρτζής στον 3ο τόμο των απομνημονευμάτων του "νίκη χωρίς ρομφαία"

➤ τα παρακάτω είναι από το δίκτυο :
    • ο καλύτερος δημοσιογράφος του 20ού αιώνα στην Πιερία υπήρξε αναμφισβήτητα ο πολυγραφότατος Σάββας Κανταρτζής: ισχυρή ποντιακή προσωπικότητα, συνεταιριστής, φίλος του Λεωνίδα Ιασωνίδη, οπαδός των Φιλελευθέρων και μαχητής της Αριστεράς για ένα διάστημα (εξορίστηκε για τις ιδέες του στον Αϊ-Στράτη), επίλεκτο μέλος της Εκκλησίας των Ευαγγελικών της πόλης, εκδότης της εφημερίδας "Νέα Εποχή" αλλά και δημοσιογράφος σε εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, ο Σάββας Κανταρτζής (Κοτύωρα / Ορντού 1900 - Κατερίνη 1985) περιέγραψε με ακρίβεια και σεβασμό στην αλήθεια τη μοίρα του Ποντιακού Ελληνισμού.
    • από τον δεκατριών τόμων όγκο των απομνημονευμάτων, που άρχισε να εκδίδει το 1972, τρεις τόμοι (*) είναι αφιερωμένοι στην τραγωδία του Πόντου. Ο Κανταρτζής περιγράφει με ζωντάνια τα πρώτα του γράμματα στο ελληνικό σχολείο των Κοτυώρων, στην Ψωμιάδειο Σχολή, τα πρώτα μηνύματα αλλαγής της οθωμανικής πολιτικής, την εξορία στον Καύκασο για να αποφύγει τα αντίποινα των Τούρκων, τις θηριωδίες του Τοπάλ Οσμάν και του Κεμάλ. Κατατοπιστικές και άκρως ενδιαφέρουσες είναι ακόμη και οι πρώτες (αρνητικές) εντυπώσεις του από την πόλη της Κατερίνης, όταν την αντικρίζει πρώτη φορά το 1925.


(*) τους βρήκαμε και θα επανέλθουμε με περισσότερες αναρτήσεις