Παρασκευή, 30 Ιουνίου 2017

άρτζι - μπούρτζι ...

➤ παρακάτω βάζουμε δύο φωτογραφίες ...
➤ η πρώτη δημοσιεύθηκε στο ένθετο "ο Ελληνισμός της Μαύρης Θάλασσας" της εφ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, σελίδα 138
➤ η ίδια φωτογραφία με την ίδια ακριβώς λεζάντα είναι από το βιβλίο του Ευστάθιου Πελαγίδη "ο ηρωϊκός Πόντος", σελίδα 179
➤ ο Ιστύλ Αγάς και η παρέα των οπλαρχηγών-βοηθών του αλλά και απλοί μαχητές φωτογραφίζονται το πιθανότερο στην Δράμα - βλέπε εδώ
➤ ποτέ μα ποτέ δεν υπήρξαν μαχητές του Τσαρικού στρατού. Οι φορεσιές μερικών που φορούν Καυκασιανές φορεσιές ΔΕΝ σημαίνει το παραπάνω
➤ η ιστορία δεν γράφεται με φαντασιώσεις ...


Θάλαττα Θάλαττα !!!

➤ από το βιβλίο του Χρήστου Σαμουηλίδη "ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού"
➤ έχουμε πολλές αναρτήσεις σχετικές με την πορεία των Μυρίων (αναζητήστε τις με το όνομα Θήχης)
μια ανάρτηση μας αφορά το άρθρο των Ποντιακών Φύλλων του 1937, εδώ

από κάποιο Ιταλικό περιοδικό
υπάρχει η γνώμη - άποψη ότι η ονομασία Αεσέρ στο
βουνό Κουλάτ, είναι το σημείο που κάνανε τον "ψηλό σωρό"
αναρτήσεις μας εδώ  και  εδώ

Πέμπτη, 29 Ιουνίου 2017

πωλείται χιόνι …

... λίγη δροσιά

ευρηματικοί, εργατικοί και νοικοκυραίοι οι πρόγονοι μας στον Πόντο,
εκμεταλλεύονται κάθε τι προκειμένου να ζήσουν, να ενισχύσουν το οικογενειακό τους εισόδημα. Το Ελληνικό δαιμόνιο που ακούμε να λένε …


1. στον Ανατολικό Πόντο - ΠΦ, 1937, τ. 16, μια μικρή ιστορία


2. στον Δυτικό Πόντο - βιβλίο Δημοσθένη Κελεκίδη "απομνημονεύματα από το αντάρτικο του Πόντου"

τα βουνά Άγιος Παύλος Μεσοχαλδίου & Κρώμνης

1η δημοσίευση στις 3.4.2016
 
➤ ο Άγιος Παύλος στον Πόντο ήταν ιδιαίτερα προσφιλής. Κάπου διαβάσαμε κάτι σχετικό αλλά δεν το βρίσκουμε τώρα. Σήμερα θα αναφερθούμε στα δύο μεγάλα βουνά της Χαλδίας που φέρουν τ’ όνομα του.

1. το ψηλότερο, έστω για μερικές εκατοντάδες μέτρα αλλά λιγότερο γνωστό από αυτό της Κρώμνης, ήταν ο Άγιος Παύλος της Μεσοχαλδίας. Το ύψος του είναι 3.305 μέτρα και βρίσκεται μεταξύ των χωριών Αυλίανα, Νίβενα και Δέρενα και το υψίπεδο της Σερρίενας νότια. Λίγες είναι οι περιγραφές που έχουμε για το βουνό αυτό. Τροφοδοτεί το ποτάμι Κάνι - Χαρσιώτη βόρεια και τον Ίρη και Λύκο νότια. Διαβάστε για το κάστρο στον Άγιο Παύλο εδώ
Αναφέρθηκε από κάποιους λόγιους ότι αυτό το βουνό είναι ο Θήχης τους Ξενοφώντα. - βλέπε ανάρτηση μας εδώ


2. το δεύτερο βουνό με υψόμετρο 3.060 μέτρα, βρίσκεται ΒΑ της Κρώμνης και Ίμερας. Είναι φημισμένο από τους πολυγραφότατους Κρεμέτες. Παρακάτω από την κορυφή βρίσκεται μια λίμνη (βλ. περιγραφή παρακάτω) στην οποία αποστραγγίζονται τα χιόνια που κρατάνε σχεδόν όλο τον χρόνο. Από το βουνό αυτό προέρχονται τα νερά των ποταμών της Παναγίας Σουμελά και Λαραχανής (βόρεια) και το Γιαγλίτερε δυτικά και νότια.

η απόσταση μεταξύ τους σε ευθεία γραμμή

➤ Άγιος Παύλος Μεσοχαλδίου
το αναφερόμενο ύψος 2.700 μ. είναι λάθος
ή δεν είναι της κορυφής
➤ Άγιος Παύλος Κρώμνης
φωτό από το δίκτυο
κείμενο από το βιβλίο Γεωργίου Π. Φιρτινίδη, Κρώμνη
από το βιβλίο του Jac. Ph. Fallmerayer, Ιστορία της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας

Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

Ταλασάν ορμάν ...

1η δημοσίευση

➤ μια φίλη της σελίδας μου έστειλε έναν σύνδεσμο που δεν γνώριζα,
➤ έχει τίτλο "ονόματα - καταγωγή" και ο σύνδεσμος είναι εδώ
➤ έκανα μια πρώτη αναζήτηση και βρήκα την αναφορά στην εκ πατρός γιαγιά μου, την Φάτσαλουσα ...
του Πολυχρονίου, το όνομα του παππού μου ο οποίος ήλθε
στην Ελλάδα αργότερα μέσω Ρωσίας.
Η Κουγιουμτζάβα με τα τρία της παιδιά,
το δεύτερο, ο πατέρας μου μόλις 8 χρονών.
θυμάμαι συχνά τα διάφορα ρητά, γνωμικά, ρήσεις ... που έλεγε. Για όλα είχε κάτι σχετικό. Να π.χ. τι λέγανε για τις γυναίκες της διπλανής τους πόλης ...
"τ' Ορτουλού η γυναίκα φτάει τέκα-τέκα ..." η ερμηνεία φαντάζομαι να είναι κατανοητή από όλους.
➤  έχω καταγράψει όσες από αυτές τις ρήσεις θυμήθηκα και "κόλλησα" στην ερμηνεία τούτης : "το Ταλασάν ορμάν θα τρώει μας ..."
➤  το Ταλασάν δεν μπορεί να είναι κάτι άλλο από όνομα βουνού. Βρήκα μόνο μια παλιά γέφυρα με αυτό το όνομα. Ίσως το βουνό αυτό να είναι εκεί που έχω το σημείο (1) στον παρακάτω χάρτη. Πολύ κοντά είναι η παλαιά γέφυρα.
➤  ίσως επίσης το βουνό αυτό να υπήρξε τόπος μαρτυρίου για τα σεφκιέτ της Οινόης και Φάτσας και από εκεί να έμεινε η ρήση ...
➤  όποιος γνωρίζει ας στείλει μήνυμα ή να σχολιάσει. 


➤  το Ταλασάν Κιοπρισί το αναφέρει ο Ιωακείμ Δ. Σαλτσής στο βιβλίο του "χρονικά Κοτυώρων" στην σελίδα 101


η γέφυρα είναι επί του Λύκου ποταμού, παραπόταμος του Ίρη

Χρήστος Καλαντίδης (1876-1946)

1η δημοσίευση
➤ ο Χρήστος Καλαντίδης γεννήθηκε στην παραλιακή πόλη του Πόντου Ρίζαι (Ριζούντα). Γιος εύπορου εμπόρου, αφού τελείωσε την Αστική Σχολή της γενέτειράς του και φοίτησε για ένα χρόνο στην περιώνυμο Μεγάλη Σχολή του Γένους στο Φανάρι, γράφτηκε στο Γυμνάσιο της Τραπεζούντας, το διάσημο Φροντιστήριο, από το οποίο απεφοίτησε το 1894. Μετά το τέλος των γυμνασιακών του σπουδών γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μάλιστα στην Ιατρική Σχολή.


➤ η φιλοπατρία και ο ενθουσιασμός του υπέρ των εθνικών ιδεών εκδηλώθηκε πολύ νωρίς, όταν από φοιτητής έσπευσε εθελοντής στον ατυχή πόλεμο του 1897, γεγονός που τον στέρησε από τη χαρά της επανόδου στην πατρίδα του στον Πόντο. Από τότε εγκαταστάθηκε μονίμως στην Αθήνα.

➤ ως γιατρός ειδικεύτηκε στον πρωτοφανή τότε κλάδο της Ακτινοθεραπείας. Ο Χρήστος Καλαντίδης ήταν ο πρώτος ιδρυτής Ακτινολογικού Ιατρείου στην Ελλάδα με τα τελειότερα σύγχρονα μηχανήματα. Σε σύντομο χρονικό διάστημα τον κάλεσαν να αναλάβει το ακτινολογικό τμήμα του θεραπευτηρίου "Ευαγγελισμός", το οποίο διηύθυνε για πολλά χρόνια. Άρτια μορφωμένος επιστήμονας παρακολουθούσε αόκνως τις εκάστοτε προόδους της ιατρικής επιστήμης, εξασφαλίζοντας τιμητική θέση σε διεθνή συνέδρια και επιστημονικές εταιρείες και προέβη σε σοβαρές ανακοινώσεις. Δίδαξε πολλούς νέους ακτινολόγους, κατήρτισε δικό του θεραπευτήριο και θεράπευσε αφιλοκερδώς πλήθος αρρώστων.

➤ αργότερα αναμίχθηκε σε όλες τις εθνικές κινήσεις. Υπήρξε πρόεδρος της οργανώσεως υπέρ των δικαίων του Πόντου, την στέγασε στα γραφεία του, την συντήρησε, την ενίσχυσε υλικώς και ηθικώς με το κύρος των αρετών και της ακεραιότητός του. Και όταν κατέρρευσαν τα όνειρα και ακολούθησε η τραγική εθνική συμφορά, κατηύθυνε όλη τη δραστηριότητα προς περισυλλογή και αναστύλωση των ερειπίων συνεργαζόμενος στο Ταμείο Ανταλλαξίμων για να εφοδιάσει τους προσφυγικούς συνοικισμούς με σχολεία και εκκλησίες και μορφωτικά μέσα και ως Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών για να συμβάλει στη διάσωση των γλωσσικών και λαογραφικών μνημείων του Πόντου.

(από το αρχείο της ΕΠΜ)

➤ υπάρχει ένα άρθρο για τον Χ.Κ. στην ψηφιακή βιβλιοθήκη της ΕΠΜ - στα ΧτΠ, τεύχος 21-22 με τίτλο "ζωή και κίνηση"
τον αναφέρει συχνά στο ημερολόγιο του ο Χρυσόστομος Καραϊσκος (θα επανέλθουμε) όπως π.χ. "... Επεκοινώνει μυστικώς (ο Καραϊσκος) μετά του εν Αθήναις προέδρου της Επιτροπείας των Ποντίων κ. Χρ. Καλαντίδου, ο οποίος εξ ετέρου πολύ φιλοτίμως παραβλέπων πάσαν ιδιωτικήν και ατομικήν του ενασχόλησιν, ήρχετο εις σχέσεις μετά των αρμοδίων και ανταπεκρίνετο, δι όλων των δυνατών μέσων, δια τον ταχύτερον ανεφοδιασμόν και την καλυτέραν εξάρτησην των εν Πόντω μαχομένων ανδρείων υπερασπιστών".

Τρίτη, 27 Ιουνίου 2017

Αρουτσάχ Σαμψούντας

1η δημοσίευση 

➤ αναρτούμε την μαρτυρία του Χρήστου Τοκακτσή για το χωριό του, το Αρουτσάχ και κυρίως την κατάσταση που επικρατούσε κατά την περίοδο των διωγμών και της εν γένει γενοκτονίας του Ρωμέϊκου πληθυσμού.
➤ είναι από τον τόμο Έξοδος Ε' του ΚΜΣ

το Αρουτσάχ, φωτογραφία από το Google Earth -Panoramio
σχόλια : (1) ξεκίνησε πολύ πιο νωρίς
(2) 150.000 !!! - το νούμερο κοντά στην αλήθεια
είναι γύρω στους 18.000 μάχιμους

(3) Κεστενέ κερίς και το δάσος του Κεστενέ
(2) κανόνια !!! - δεν διαβάσαμε πουθενά για κανόνια

όταν ψυχορραγούσε η Τραπεζούντα - #4

 1η δημοσίευση

➤ τέταρτο και τελευταίο μέρος
    • το πρώτο μέρος εδώ
    • το δεύτερο μέρος εδώ
    • το τρίτο μέρος εδώ 
➤ ο συγγραφέας κλείνει το πόνημά του με το "πολλοί επολέμησαν δια την ανεξαρτησίαν του Πόντου, αλλ' εκείνοι, οίτινες επολέμησαν εκ του συστάδην και εκ του εμφανούς και έχυσαν το αίμα των είναι άξιοι ευγνωμοσύνης και τιμής ανωτέρας ή εκείνοι οίτινες εκ του ασφαλούς και μακρόθεν" 
κοντολογίς, οι "επαναστάτες" του καναπέ ...

 

Δευτέρα, 26 Ιουνίου 2017

εικόνες από τον Πόντο #1

➤ είναι από το ένθετο "ο Πόντος" της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ (2003)

όταν ψυχορραγούσε η Τραπεζούντα - #3

 1η δημοσίευση

➤ τρίτο μέρος
    • το πρώτο μέρος εδώ
    • το δεύτερο μέρος εδώ
➤ σειρά έχει η Τραπεζούντα και ο Μητροπολιτικός ναός ...
"... μυστικοί πράκτορες της αστυνομίας περιήρχοντο τα γύρω της Μητροπόλεως και του Φροντιστηρίου και παρηκολούθουν τους επισκεπτομένους ..."
γίνεται έλεγχος των εγγράφων που βρέθηκαν στην Μητρόπολη "... μεγάλη συζήτησις εγένετο δια την λέξιν "Πόντος" εχρειάσθη να ανοιχθούν βιβλία ..."
σαφείς υπαινιγμοί για το φταίξιμο άλλων στο κεφάλαιο "συνέπειαι απρονοησίας άλλων".

Κυριακή, 25 Ιουνίου 2017

Σάββατο, 24 Ιουνίου 2017

όταν ψυχορραγούσε η Τραπεζούντα - #2

 1η δημοσίευση

➤ δεύτερο μέρος - το πρώτο μέρος εδώ
➤ ο Αντώνης Παπαδόπουλος στην επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη σταματάει στην Σαμψούντα για να τους ενημερώσει ...
εκεί συναντιέται με τον Πλάτωνα Αϊβαζίδη ο οποίος είναι πρωτοσύγκελος της Μητροπόλεως Αμασείας - δείτε βιογραφικά στοιχεία εδώ
έχουμε πέντε αναρτήσεις μας με γενικό τίτλο "ο παρορμητικός Γερμανός Καραβαγγέλης" όπου συλλέξαμε όσες αναφορές βρήκαμε για τον ρόλο της Μητροπόλεως κατά την διάρκεια του 1908 - 1921 (δείτε τις στην ετικέτα "αιρετικά").

Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

λεύκωμα : Μικρασιατικά παράλια ...

➤ από τον Πόντο στη Μεσόγειο
➤ επιστολικά δελτάρια 1880-1920




όταν ψυχορραγούσε η Τραπεζούντα - #1

 1η δημοσίευση

➤ ανάρτηση σε τέσσερις συνέχειες
➤ διαβάστε από πρώτο χέρι, αυτό του Αντώνη Παπαδόπουλου (*) από το Χορτοκόπι Ματσούκας.
➤ ο Παπαδόπουλος ήταν ένας των "εξ απορρήτων" του Χρύσανθου. 
➤ ένα 19σέλιδο κείμενο του που βρήκαμε στο δίκτυο με τίτλο "η ιστορία του χωρίου Χορτοκόπι Ματσούκας Τραεζούντος Πόντου" μπορείτε να το κατεβάσετε εδώ

(*)
ένας από τους εκατοντάδες αφανείς ήρωες - δάσκαλους του γένους των Ποντίων


ΠΕ, 1962, τ. 145-146

Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017

Χάϊνριχ Κίπερτ

➤ μέγας Γερμανός γεωγράφος, γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1818 και πέθανε το 1899 - σύνδεσμος wiki εδώ
➤ σε αυτόν οφείλουμε την χαρτογράφηση του Πόντου και της Μικράς Ασίας με ενδιαφέροντα στοιχεία, δείτε για παράδειγμα το όνομα του ποταμού Πυξίτης ...
➤ παρακάτω δίνουμε δύο συνδέσμους ...
     • ο πρώτος αφορά έναν χάρτη του 1883 και περιλαμβάνει όλη την Μέση Ανατολή. Το μέγεθος του αρχείου είναι 83 MB η ανάλυση 20834 x 12620 pixels, σε κλίμακα 1:1.500.000 (*) - download : εδώ
     • ο δεύτερος είναι μόνο το κομμάτι του Πόντου (του παραπάνω χάρτη) με μέγεθος 21,5 MB και ανάλυση 4426 x 2613 pixels με σημειωμένες μερικές πόλεις - download : εδώ

(*)
κάπου διαβάσαμε αλλά δεν βρήκαμε στοιχεία για χάρτη της περιοχής του Πόντου του Κίπερτ (Heinrich Kiepert) πολύ αναλυτικό με κλίμακα 1:200.000 ή 250.000 - όποιος τον εντοπίσει να μας στείλει μήνυμα ή να σχολιάσει.

δείγμα :